“Wijs de zondaars op gewenst gedrag”, vertelde ondernemer, auteur en spreker Jaap Bron tijdens het interview met journalist Thomas Braun. Enkele weken na het interview overleed Bron (1945-2015). “Hoewel hij ziek was had niemand zijn dood voorzien,” vertelt zijn vrouw Joanne. Ze ziet graag dat het artikel postuum wordt geplaatst. “Want Jaap’s gedachtegoed verandert niet na zijn dood.” Jaap Bron hield zijn publiek tijdens presentaties vaak een (lach)spiegel voor. Hij liet mensen graag op een andere manier naar zichzelf en hun werk kijken. 

De 7 zondaars van Bron en hoe u ongewenst gedrag kunt omzetten in gewenst gedrag:  
 

#1 De altijd te laatkomer

‘’Een keer te laat komen is niet erg. Na twee keer wil ik wel weten waarom hij te laat is, maar verder no big deal. Maar als iemand categorisch bewust te laat komt, moet je hem aanspreken op zijn gedrag en praten over gewenst gedrag. Dus niet zeggen wat niét mag, want dat is negatief, maar hem vertellen wat wel mag, aangezien dat zo afgesproken is in de gedragscodes. Ik geloof in gedragscodes met medewerkers. Wat vinden wij als team belangrijk, wat mag je van elkaar verwachten? Naar die codes kun je altijd verwijzen. Verandert hij zijn gedrag, dan gaan we vrolijk verder. Zo niet, dan is daar het gat van de deur. Vaak denken ze overal mee weg te komen, maar uiteindelijk zijn ze toch bang voor hun eigen hachje. Daarom komt het zelden tot ontslag.”

#2 De kleine dictator

“Dit zijn medewerkers die tegen collega’s zeggen: doe maar gewoon wat ik zeg, dan komt het allemaal goed. Zo’n man die vindt dat hij chef had moeten worden en laat  dat voortdurend weten aan degene die chef geworden is. ‘Als je geen last van me wilt hebben, moet je doen wat ik zeg. Anders ga je geen fijne tijd tegemoet.’ Ook hier geldt: stel hem voor de keuze: Of hij accepteert de chef of hij pakt zijn biezen. Ik was ooit op een scholengemeenschap waar een petjesverbod gold. Zie ik de tekenleraar met pet op tafel zitten! ‘Ja’, zei de directeur, ‘hij wil graag artistiek overkomen en wij willen hem niet kwijt’. Op die manier heb je geen enkele krediet meer bij leerlingen met je petjesverbod. Die tekenleraar moet zich aanpassen, punt. We zijn hier vaak veel te slap in.”

#3 De roddelaar 

“Ik noem hem de sluipmoordenaar. Elke rechtstreekse confrontatie gaat hij uit de weg, maar ondertussen vertelt hij iedereen die het horen wil de meest lelijke dingen. Over u én de organisatie. De enige remedie: betrap hem op heterdaad. Ziet u de roddelaar in een groep oreren, ga er dan bij staan. Observeer. Verandert men direct van onderwerp, dan weet u genoeg. En er zijn altijd mensen bereid om u te vertellen dat dit gebeurt. Maar betrappen is het beste. Zorg dus dat u geregeld de werkvloer oploopt om contact met uw mensen te houden. En als u de sluipmoordenaar vervolgens met zijn gedrag confronteert, is het vaak dezelfde dag nog over.”

#4 De secretaresse zonder tijd

“Er zijn twee typen secretaresses: de hardwerkende Tineke, die blij is je te zien en alles voor je wil regelen vandaag versus Annemiek, de secretaresse met een gezicht van duizend jaar ellende. Ze drinkt geen koffie maar azijn. Ze heeft nooit tijd, zegt amper goedemorgen en snauwt de hele dag door dat ze het veel te druk heeft. Dus wat doe je met je haastklusje? Je gaat naar Tineke. En Annemiek wordt ontzien. Haar gedrag wordt beloond. Zeg eens wat overdreven aardigs tegen Annemiek, veins dat u héél blij bent haar te zien, houd haar die lachspiegel voor. Ontziet u haar, dan moet u ook niet zeuren. Want dan hebt u dat gedrag in de hand gewerkt.”

#5 De stiekeme Facebook-junk

“Hier staat de gedragscode weer centraal. Leg vast hoeveel tijd uw mensen privé aan sociale media besteden tijdens werktijd. Verbieden is te negatief. Bovendien, als u iets verbiedt, gaan mensen het toch stiekem doen. Geef een bandbreedte aan van pakweg een half uur per dag. Dan ziet u gauw genoeg wie zich daar niet aan houdt. Spreek die persoon aan op gewenst gedrag: een half uur per dag sociale media. Ga niet als politieagent controleren of iedereen zich daaraan houdt, maar creëer een teamspirit waarbij mensen elkaar corrigeren. Want die collega moet wel harder werken dan de Facebook-junk en daar kan hij hem dus op aanspreken. Voetballers doen dat ook. Een verdediger die steeds naar voren gaat, wordt door zijn teamgenoten teruggefloten.” 

#6 De meningloze zwijger 

“U kent ze ongetwijfeld: mensen die het altijd eens zijn met de vorige spreker, nooit een eigen mening hebben, want stel je voor dat hij het misschien zelf moet uitvoeren. Is het zonder opzet, stel dan één op één-gesprek voor. Is het een notoire zwijger die bewust en categorisch zijn snor drukt, dan mag u hem best in de vergadering en plein publique voor het blok zetten. Dus dan zegt u: ‘En Willem, wat vind jij nu eigenlijk? Geef ook eens je mening zonder de vorige spreker erin te betrekken. Nou?’ Vaak levert dat hilariteit op en uiteindelijk gewenst gedrag.”

#7 De huilende vrouw 

“Vrouwen die altijd gaan huilen als het moeilijk wordt? Ik heb daar een remedie voor. Koop een doos tissues, zet die op tafel en als de medewerker binnenkomt zegt u: hier, voor straks. Dat werkt echt. Want het is puur comedy. Er zijn vrouwen die steeds maar weer huilen omdat ze weten dat mannen daar niet tegenkunnen. Het is gespeeld. En we trappen erin want we zijn veel te lief voor elkaar. We begrijpen te veel. Heeft iemand werkelijk verdriet, om wat voor reden dan ook, dan kun je natuurlijk niet zo handelen. Maar geloof me: er wordt wat af gejankt omdat ze weten dat het gesprek dan wat soepeler zal verlopen.”

Dit artikel is verschenen in Peoplebusiness Magazine 8. Vier keer per jaar het gratis Peoplebusiness Magazine thuis ontvangen? Registreer dan hier.