Maar we zijn toch lekker uitgerust? Geen klagende collega’s om ons heen 3 weken lang. Geen deadlines, klanten met klachten en ook geen dagelijkse filestress. Met nieuwe energie weer an die Arbeit zou je dus zeggen. En dat is nu juist het punt: die burn-out ligt net na die heerlijke vakantierust op de loer. 

Moe op vakantie = frustratie bij terugkomst

Eén op de zeven werknemers knapt af door de zomerdip. Geen toeval, zegt arbeidspsycholoog Arno Zijderveld. Als je namelijk al op je tandvlees loopt op het moment dat je vakantie neemt, valt het extra tegen als je weer naar je werk gaat en ziet dat er niks veranderd is. Dat frustreert zeer. 

vakantie-burn-out

Stress na vakantieperiode

Daarnaast is het zo dat het ontstaan van een burn-out tijdens het gewone werkritme van iedere dag procentueel minder vaak voorkomt dan na een rustperiode zoals een vakantie. Ook veel andere stress gerelateerde ziektes zoals hartklachten, angst en paniekaanvallen, depressie of overspannenheid komen vaker tijdens of net na een vakantie periode voor. 

De reden: na de inspanning van het werkritme komt er een ontspanning door de vakantie waardoor het lichaam allerlei stofjes niet meer hoeft aan te maken om klachten te onderdrukken en deze periode gaat gebruiken om te herstellen. 
Het lichaam neemt het dan even van de geest over en gaat bijtanken en herstellen. De antistofjes om om te gaan met de stress van alledag komt dan even op de tweede plaats. Helaas is de vakantie veel te kort om te herstellen van al die maanden disbalans en val je uit met bijvoorbeeld een burn-out of andere lichamelijke klachten als je weer te snel aan het werk moet.

Vakantie burn-out komt niet spontaan

De oorzaak van een vakantie burn-out kan voor werknemers verschillend zijn:

  • ze zijn niet weerbaar genoeg, kunnen niet goed relativeren;
  • ze stellen hun verwachtingen te hoog;
  • ze hebben hoge verwachtingen van zichzelf en van hun baan en misschien zelfs wel van hun vakantie;
  • ze zijn al lang overbelast;
  • soms ligt de oorzaak ook thuis: relatie, schulden, mantelzorg.

vakantie-burn-out-zomerdip

Iedereen kan omkiepen

En wie wordt er nu door een burn-out getroffen? Het kan eigenlijk iedereen overkomen:

  • de hardwerkende medewerkers waarvoor niets teveel is, die ogenschijnlijk altijd opgewekt door het leven gaan; 
  • de werkende ouders die de zorg voor het gezin combineren met hun werk;
  •  de werknemers van de zogenoemde groep mantelzorgers die de verzorging van iemand op zich hebben genomen. Vaak juist nadat ze de zorgtaak even los hebben kunnen laten tijdens een welverdiende vakantie of een paar dagen er tussenuit wanneer zij verlost zijn van hun zorgtaak; 
  • de groep ‘gewone medewerker’, vaak een ambitieuze, hoog opgeleide young professional, die er altijd is en waarvoor niets teveel is, valt steeds vaker uit met stress gerelateerde klachten;
  • de zo gewaardeerde collega of manager die zo hard werkt en mooie resultaten behaald, nooit ziek is, altijd goed gemutst op zijn werk verschijnt en waarvoor ‘afspraak is afspraak’ in de genen is ingebakken. Ook deze medewerker valt uit na een heerlijke vakantie periode. 

Het zijn over het algemeen de hard werkende mensen die zelden verzuimen, geen ‘nee’ kennen, waarvoor ineens alles stil komt te staan.

Rol leidinggevenden bij burn-out

Om ziekteverzuim te voorkomen - tegenwoordig zit een afgebrande werknemer al gauw 240 dagen thuis! -  is het goed om als leidinggevende ook vinger aan de pols te houden. Dat begint al met het besef dat het inderdaad mogelijk is om na vakantie door burn-out om te vallen. 

Dus herken de signalen en zorg voor meer werkplezier. Als er niets verandert keren de stress en de kans op een burn-out namelijk snel terug.

Herken signalen van zomerdip

Dit zijn signalen dat de werknemer een verlaagde psychische weerbaarheid heeft:
• kort verzuim;
• vermoeidheid;
• gespannenheid;
• irritatie;
• piekeren;
• slaapproblemen.

Leestip
Burn-out symptomen herkennen in 12 fases: dat doe je zo!

Stress is besmettelijk

Het is overigens niet alleen voor de werknemer van belang dat de signalen van een zomerdip worden gezien. Ook andere werknemers kunnen hun vakantiegevoel razendsnel kwijtraken wanneer zij een collega hebben die gebukt gaat onder stress.
Wanneer mensen zich in een stressvolle situatie bevinden, komt het hormoon cortisol vrij. Het zorgt ervoor dat het lichaam in geval van gevaar genoeg energie heeft om te vechten of te vluchten. Uit Duits onderzoek blijkt dat ruim een kwart van de mensen de stof ook aanmaakt wanneer ze zien dat iemand anders gestrest is. De reactie is het sterkst wanneer je een relatie met die ander hebt, maar ook het zien van de stress van een wildvreemde zorgt voor verhoogde cortisolwaarden.

Tip voor werknemer zelf

- Stop het werk op vakantie niet helemaal weg, dan wordt het een enorme olifant bij terugkeer;
- Check ook niet constant de mail van het werk;
- Praat erover, uit je frustraties tegen familie en vrienden op vakantie; 
- Probeer te ontdekken of je de patronen herkent die te veranderen zijn;
- Maak een lijstje van de dingen die je energie geven op een dag en dingen die veel energie nemen; 
- Probeer de energieslokkers te verminderen. Hekel aan vergaderen? Misschien vindt een collega dat wel extra leuk. Kijk dan of je kunt ruilen; twee mensen blij, zo praktisch kan het zijn.

Reactie van leidinggevende is cruciaal

Als de (vakantie) burn-out niet voorkomen heeft kunnen worden, valt of staat een succesvol herstel met jouw reactie op de ziekmelding. Arno Zijderveld: “Hoe jij als werkgever naar de burn-out van je medewerker kijkt, bepaalt voor een groot gedeelte hoe je jouw rol invult in diens hersteltraject. Het maakt dat je van toegevoegde waarde kunt zijn  of (onbedoeld) een sta-in-de-weg-bent bij een snelle terugkeer in het werk.” Om een goede houding aan te nemen, waarbij je gehoor mag geven aan je eigen gevoel maar ook de werknemer op de juiste manier benadert, schreef Zijderveld het boek ‘Burn out op de werkvloer: de manager als medicijn’. 

Leestip
‘Burn out op de werkvloer, hoe reageer jij?’, blog van Arno Zijderveld

En treft die zomerdip je werknemer dan start de herstel- en re integratiefase. Niet onbelangrijk om goed bij stil te staan, want wetenschappelijk bewijs ligt er: een ernstige burn-out laat littekens na en het is belangrijk om goed te herstellen na een burn-out.

Leestip
Re-integratie na burn-out vraagt inzet van twee kanten

Bron: AD, De opening.nl, Peoplebusiness.nl