Stilstand is achteruitgang. Zonder veranderingen verliest elke ondernemer uiteindelijk zijn business. Maar tegelijkertijd is niets zo moeilijk als uit de bestaande status quo te breken en met het hele team te veranderen. Grote veranderingen leiden onherroepelijk tot chaos, angst en onzekerheid. Mits goed aangepakt kunnen die negatieve effecten tot een minimum beperkt worden en wordt de verandering zelfs een duurzaam onderdeel van uw onderneming. Deze 16 geboden van verandermanagement helpen u daarbij. 

#1. De ijsberg ligt grotendeels onder water

Elke verandering begint met reflectie. Het startpunt voor een verandering is vaak om de kosten te verlagen. Of om een simpel proces iets verder te rationaliseren. Voordat die top van de ijsberg wordt aangepakt, moet duidelijk zijn wat de gevolgen onder water zijn. Welke percepties, overtuigingen of zelfs machtsverhoudingen worden geraakt als de verandering wordt doorgevoerd. De weerstand die onvermijdelijk ook wordt opgeroepen wortelt onder water. Niet op de top van de berg.

# 2. Genoeg is genoeg (voor nu)

Wie verandert doet het meteen goed en ingrijpend. Toch? Nee, niet per definitie. Weet hoe ver de verandering moet strekken. Er is een groot verschil tussen relatief eenvoudige veranderingen (andere software, nieuwe processen) en veel vluchtiger maar ook fundamentelere zaken als waarden, visie en mogelijkheden. Vaak wordt er teveel veranderd, terwijl het doel beperkt is. Weersta de verleiding om meer te veranderen dan nodig is. Maar wees wel bereid om ook onder water te kijken en daar de boel in beweging te brengen. Toch: genoeg is genoeg.

# 3. Situatie bepaalt strategie

De situatie en de aard van de verandering bepalen de strategie. Die mag niet afhankelijk zijn van de persoonlijke voorkeur van de ondernemer. Verandering kan geleidelijk zoals bij het Japanse Kaizen-principe. Maar soms is radicaal veranderen beter. Hoe groter de noodzaak en de urgentie, hoe radicaler de aanpak moet zijn. Verandering kan ook zijn, het oude slopen en er iets heel nieuws voor in de plaats zetten. Wellicht is Business Process Reengineering, alles opnieuw opbouwen, de oplossing.

#4. Rules don’t rule

Als doel en reikwijdte bekend zijn, begin. Schop trek en duw. Handel. En improviseer binnen de eigen kaders. Veranderen is nooit routine, probeer daarom ook geen ‘regels’ te volgen.

#5. Veranderen is mensenwerk

Elke voorgesteld verandertraject heeft early adaptors en fervente tegenstanders. Simpel en overzichtelijk. Maar dat is het niet. Onder de tegenstanders zitten mensen die bang zijn voor verandering. Die zijn wel te overtuigen. En onder de medestanders zitten opportunisten die als de wind anders lijkt te waaien hun steun subiet intrekken. Weet wie welk soort is en manage die naar hun aard.

#6. Veranderen is teamwork

Bouw een team dat de verandering draagt. Eenlingen hebben weinig draagvlak. Om de verandering te bewerkstelligen is impact nodig en dat realiseer je eerder met een groter een team. Kies de mensen voor je team zorgvuldig. Zoek niet alleen naar de juiste technische vaardigheden, maar ook naar stressbestendige teamspelers met veel energie. Je hebt beide nodig.

#7. Verandering vraagt vrijwilligers

Vraag of mensen zich willen aanmelden om zich in te zetten voor die beoogde verandering. Vrijwilligers zijn overtuigd van nut en noodzaak en zijn intrinsiek gemotiveerd. Hun enthousiasme en commitment werken aanstekelijk.

#8. Doe het niet zelf

Als strateeg is het niet slim om de verandering zelf te trekken. Het uitdenken van wat moet gebeuren en de praktische uitvoering zijn twee verschillende dingen. Laat de leiding van het veranderteam over aan iemand die je vertrouwt. En geef de ruimte. Maak wel duidelijk dat u de persoon bent waarnaartoe geëscaleerd kan worden. Dat is de enige hiërarchie. Voor de rest is gelijkwaardigheid troef.

#9. Maar behoud de macht

Zo’n veranderteam moet keihard werken en veel weerstand overwinnen. Gaandeweg wil het team invloed hebben op de richting en de aard van de veranderingen. Het zou hun effectiviteit ten goede komen. Doe het niet. Want zodra de invloed op de inhoud wordt weggegeven, ligt een machtsconflict op de loer. Scheid strategie en uitvoering.  

# 10. Urgentie is de taak van de strateeg

Veranderingen vragen zowel stok als wortel. En dat is bij uitstek een taak voor u als strateeg. Maak duidelijk wat de urgentie is (zo gaan we failliet) maar schets ook het perspectief dat door de verandering ontstaat. (We behouden onze banen, groeien en worden een plek waar mensen met plezier werken. Motiveer en inspireer. Plavei de weg voor de uitvoerders.

# 11. Kort en krachtig

De verandering moet duidelijk zijn. Ga als een snelle reclamejongen (m/v) te werk en besteedt tijd aan het verzinnen van een korte en krachtige slogan. Pak de essentie. Dus ‘verover de markt’ en niet ‘door beter in te spelen op klantwensen zorgen we voor goede kantrelaties en behouden we marktaandeel en positioneren ons geleidelijk hoger in de waardeketen.’ Vrees de platte marktkoopman in u zelf niet.

# 12. Go, go, go!

Zorg dat als het traject is gestart, er snelheid wordt gemaakt. Daarbij is de directie verantwoordelijk voor het tijdig uit de weg ruimen van obstakels. Stel korte-termijndoelen. Maak resultaten stap voor stap zichtbaar. Kleinere deelprojecten zijn zichtbaar en overzichtelijk. Structuur en resultaat zijn goed voor de motivatie. Vier tussentijdse successen. Zorg wel dat de verschillende fasen worden afgerond voordat de volgende ingaat. 

# 13. Laat kennis vloeien

Veranderen is deels een ad hoc proces waarbij het wiel onnodig vaak opnieuw wordt uitgevonden. Breng daarom kennis samen. Laat een logboek samenstellen van alle lopende zaken en stuur de teamleden overal naar toe. Laat ze met iedereen over alles praten. Kennis moet vloeien. 

# 14. Verandering is de enige constante

Tijdens een verandertraject is alles tijdelijk. Ook structuren die nieuw worden neergelegd hebben geen eeuwigheidswaarde. Probeer in de eerste versies flexibel te blijven zodat aanpassingen mogelijk blijven en onderdeel zijn van het verwachtingspatroon. 

# 15. Houd moed! 

Niet opgeven. Verandering loopt zelden – nooit – volgens plan. Het is chaotisch en vol onverwachte wendingen. Blijf overzicht behouden, voor de strateeg, maar ook in de uitvoering. Een goede verandermanager schept orde. Dat is iets anders dan doen alsof alles volgens plan loopt. Pas je aan de realiteit aan. 

# 16. Verandering is een virus

Als het verandervirus de organisatie eenmaal in zijn greep heeft en er voldoende vertrouwen is, is het zaak het momentum vast te houden. Succesvolle verandertrajecten zijn goud waard, zorg voor een pakkend vervolg. Die beweging moet blijven. Kies nieuwe projecten, nieuwe teamleiders en nieuwe strategische doelen. Verandering kan op die manier het winnende onderdeel worden van de bedrijfscultuur. 
Op de hoogte blijven? Registreer dan hier en ontvang elke twee weken de nieuwsbrief van People Business in uw mailbox.