#1 Wat is seksuele intimidatie op het werk?

Seksuele intimidatie op het werk is elke vorm van

  • seksuele toenadering;
  • verzoeken om seksuele gunsten;
  • ander seksueel getint verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag in de werkomgeving, die als ongewenst worden ervaren.

Het kan plaatsvinden tussen collega’s of tussen medewerkers en leidinggevenden.

Het kan opzettelijk plaatsvinden, maar ook onopzettelijk. Dit maakt het een lastig te (h)erkennen probleem. Sommige handelingen zijn op zichzelf staand niet direct te kwalificeren als (seksueel) intimiderend of beginnen als een onschuldige flirt

En het kan zich openbaren in (een combinatie van) drie vormen:

  • Verbaal: Hierbij kun je denken aan seksueel getinte opmerkingen, grappen en toespelingen;
  • Non-verbaal: Gebaren, gezichtsuitdrukkingen. Bijvoorbeeld het tonen van seksueel getinte of pornografische afbeeldingen (ook via de mail, WhatsApp of sms), staren of seksueel gerichte gebaren;
  • Fysiek: Direct lichamelijk contact. Hieronder verstaan we alle vormen van ongewenst lichamelijk contact. Dit kan een arm om de schouder zijn, beetpakken, knijpen, zoenen, aanranden of zelfs verkrachten. In iemands ‘comfortzone’ komen kan ook een vorm van fysieke seksuele intimidatie zijn.

seksuele intimidatie op het werk

#2 Waar komt seksueel ongewenst gedrag voor?

Een samenspel van factoren (zowel organisatie- als persoonsfactoren) kan het risico op seksuele intimidatie op het werk vergroten. Maar iedereen kan te maken krijgen met seksuele intimidatie. Seksuele intimidatie op het werk komt zowel in lagere als hogere posities voor.

Toch zijn er verschillen:

  • Vrouwen worden veel vaker seksueel geïntimideerd dan mannen. Jonge vrouwen (tussen 15 en 30 jaar) lopen er aanzienlijk meer tegenaan dan oudere vrouwen. Oproepkrachten en invalkrachten zijn relatief vaker doelwit dan medewerkers met een vast dienstverband.
  • In alle soorten organisaties komt seksuele intimidatie voor. Uit onderzoek is gebleken dat de kans groter is in sterk hiërarchische organisaties of organisaties waar een machocultuur heerst. Daarnaast zijn organisaties waar juist een losse omgangscultuur heerst, waardoor de grens tussen gewenst en ongewenst gedrag onduidelijk is, ook kwetsbaarder voor seksuele intimidatie.
  • Als er in een organisatie overwegend mannen werken, kan het voor vrouwen moeilijk zijn om aan te geven dat zij bepaald gedrag niet op prijs stellen. Als dit samen gaat met een stijl van leidinggeven waarin het niet gebruikelijk is dat de leidinggevende de veroorzaker aanspreekt op zijn gedrag en er ook geen formeel beleid omtrent ongewenste omgangsvormen is geformuleerd, neemt de kans op seksuele intimidatie toe.

#3 Wat zijn de gevolgen?

Seksuele intimidatie op het werk kan ernstige gevolgen hebben voor het slachtoffer zelf, maar ook voor zijn of haar directe omgeving, de organisatie en de maatschappij.

Voor het slachtoffer:

  • zowel psychische als lichamelijke klachten;
  • negatieve gevolgen wat betreft hun gevoel van eigenwaarde en welzijn; 
  • negatieve gevoelens zoals woede, angst, wantrouwen, vernedering en schaamte;
  • algemeen vertrouwen in andere mensen kan een flinke deuk oplopen;
  • stress, slapeloosheid en concentratiestoornissen;
  • zelfs burn-outklachten kunnen ontstaan;
  • bij fysieke klachten kun je denken aan hoofdpijn, buikpijn en/ of maagklachten.

Voor de organisatie:

  • een onveilige en negatieve werksfeer, die wordt gekenmerkt door wantrouwen en onrust;
  • onderlinge werkrelaties worden in ernstige mate geschaad;
  • bij getuigen kan sprake zijn van stressreacties, afname van het werkplezier, arbeidsontevredenheid en afname van motivatie en betrokkenheid bij het werk en de organisatie;
  • al deze factoren leiden tot een toename van het arbeidsverzuim, verhoogd personeelsverloop en verlies van productiviteit.
seksuele intimidatie werk

#4 Hoe herken je seksuele intimidatie?

Er kan sprake zijn van seksuele intimidatie op het werk wanneer jij of je collega te maken krijgt met:

  • Dubbelzinnige opmerkingen en grapjes die te maken hebben met seksualiteit en intimiteit;
  • Opmerkingen over uiterlijk en kleding;
  • Opmerkingen over tv en films waarin seks voorkomt;
  • Opvallend veel contact zoeken via mobiele telefoon, sms, chat of andere social media;
  • Staren/gluren;
  • De weg versperren of een ongewenst kleine fysieke afstand innemen (te dichtbij iemand komen);
  • Om seksuele gunsten vragen;
  • Oneigenlijke druk uitoefenen op basis van positie, persoonskenmerken of macht om seksueel ongewenst gedrag te tolereren of hierin mee te gaan;
  • Onnodig lijfelijk contact: over de schouder leunen, hand op de rug leggen bij het voor laten gaan, klap op het achterwerk geven of stevig kussen als een verjaardag op het werk wordt gevierd;
  • Aanranding/verkrachting

#5 Wat kan ik tegen seksuele intimidatie op de werkvloer doen?

  • Voorkomen is beter dan genezen
  • Voorbeeldgedrag
  • Steun de seksueel geïntimideerde
  • Zorg voor een duidelijk proces

Seksuele intimidatie is onderdeel van de Arbowet. Het valt samen met onderwerpen als agressie, geweld, discriminatie en pesten onder de term ‘psychosociale arbeidsbelasting’ (PSA).

Je bent als werkgever op grond van de Arbowet verplicht om te zorgen dat deze vorm van arbeidsbelasting wordt voorkomen of beperkt. In het arbeidsomstandighedenbeleid van je organisatie moet je aangeven hoe je dat gaat doen.

Om dit goed te kunnen doen zijn organisaties verplicht om de risico’s op onder andere seksuele intimidatie in kaart te brengen in een Risico Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E). In een plan van aanpak, dat gebaseerd is op de RI&E, moeten maatregelen worden opgenomen ter voorkoming van seksuele intimidatie. Medewerkers moeten vervolgens worden voorgelicht over de risico’s en de maatregelen die het bedrijf heeft getroffen. Jij dient al deze acties aantoonbaar uit te voeren. Verder dien je toe te zien op de naleving door de medewerkers van de instructies en voorschriften, die erop gericht zijn het risico op seksuele intimidatie te voorkomen of beperken.

seksuele intimidatie op kantoor

Bron: Duurzame inzetbaarheid.nl, Wegwijzer Seksuele Intimidatie