De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan is overleden. Hij was sinds juli 2010 burgemeester van Amsterdam, maar hij legde zijn taken in september neer vanwege zijn ziekte. Inwoners uit Amsterdam én daarbuiten zijn in rouw.

Wat was kenmerkend voor de authentieke leiderschapsstijl van Eberhard van der Laan?

Lodewijk Asscher, PvdA-voorman en vriend:

‘We hebben vaak moeite om het woord "lief" te gebruiken, maar dat was op Eberhard helemaal van toepassing’ 

'Hij had een zachte binnenkant, tegelijk kon hij heel hard zijn als hij onrecht tegenkwam. Van der Laan voelde als een persoon die heel dichtbij kwam, ook voor mensen die hem niet kenden.’

Job Cohen, oud burgemeester Amsterdam:

‘Hij was een échte burgervader, die precies wist wat hij goed vond voor de stad. Van der Laan wilde goed op de stad passen’

'Dat heeft hij ook gezegd in zijn brieven: lieve Amsterdammers, pas goed op jezelf en pas goed op de stad. En dat is wat hij gedaan heeft. Iemand die heel goed met allerlei verschillende mensen om kon gaan, tegelijkertijd ook heel duidelijk kon zeggen waar het op stond.’

Bernard Welten, oud-hoofdcommissaris Amsterdamse politie: 

'Hij was een echte mediator. Als er iets groots moest worden overbrugd, dan vond hij het heerlijk om daar tussenin te staan’

'Dan zei hij; luister ik ben 25 jaar advocaat geweest en dan zei ik gekscherend; ik ben al 25 jaar politieman. Van der Laan kon op een tactische manier zijn standpunten duidelijk maken. Je kon met hem debatteren, en dan was je het niet met hem eens. Dan zei hij; ik leg er iets naast. Dan kon je er niet mee oneens zijn, maar dan moest je daar weer mee aan de slag.'

Marja Wagenaar, voorzitter Stichting Machiavelli:

'Ik denk dat het grootste kenmerk van zijn leiderschap is dat het heel duidelijk en helder was en dat hij nergens omheen draaide’

'Van der Laan kreeg in 2013 de Machiavelliprijs uitgereikt vanwege zijn heldere communicatie. Hij toonde zich inlevend met de ouders van misbruikte kinderen van crèche Het Hofnarretje, maar schuwde de confrontatie niet. Toen hij als PvdA-lijsttrekker tijdens een debat ruzie kreeg met een inwoner van Amsterdam die vond dat een 'echte Amsterdammer' de stad moest besturen, zei hij: “Ach flikker op, ik woon in De Baarsjes, waar woon jij? Ouwehoer!” Gewoon zeggen: ik maak ruzie terug. De meesten durven dat helemaal niet.’

Carolien Gehrels, Oud-wethouder: 

'Hij stond soms in zijn eentje tegenover een massa. Neem de Ajax-supporters, die hem uitfloten’ 

'Van der Laan liet ze over zich heen komen en riep terug: „Ik had al een seizoenskaart toen jullie nog in je pyjamaatjes naar Sesamstraat zaten te kijken.” Dan zie je die Amsterdamse lefgozer, die met zijn humor, zijn scherpte en zijn principes leiderschap toont. Daar heb ik enorm van genoten de afgelopen zeven jaar.'

Kajsa Ollongren, D66 locoburgemeester in Amsterdam 

‘De vaardigheden van Van der Laan, als jurist opgeleid, als mediator geschoold, bestonden in de eerste plaats uit het scheppen van ruimte’ 

Ruimte waarin partijen met tegengestelde belangen zich vrij en veilig voelden om naar een vergelijk te zoeken. Dat is zijn grootste kwaliteit als bestuurder: Als je hem in een oplossingsmodus kunt krijgen, dat is perfect. Hij is een creatieve geest.

Marjolein Moorman, PvdA-fractievoorzitter:

‘Van der Laan was behept met een Atlascomplex: als hij haar niet tilde, zou de wereld ineenstorten’ 

‘Hij gaf mij de politieke les: denk altijd vanuit het belang van de ander. Zo snap je wat die ander wil bereiken in overleg of conflict, en je ziet waar de ruimte zit voor je eigen wensen. De nacht in het Maagdenhuis is typerend voor Van der Laans werkwijze. ‘Hij legde verbinding met de meerderheid en de paar die maar bleven bokken, die pakte die aan. Natuurlijk is het een truc. Maar hij kon het zo goed.’

Geert Mak, schrijver, historicus, vriend: 

'Hij is een man die niet meedoet met het onderling gezeik en gezeur dat Nederland de afgelopen jaren soms in zijn greep lijkt te hebben’

'Eberhard is in die verbrokkeling een verbinder geweest. Dat is iets waar veel Amsterdammers naar snakten. Zijn karakter en kwaliteiten waren precies waar Amsterdam behoefte aan had in deze tijd.' 

Kemal Rijken, Biograaf:

'Hij kon als het op de straat aankwam heel goed met de gewone mensen overweg'

‘De grootste verdienste van Van der Laan voor de stad Amsterdam is de Top600. We zien echt - de cijfers liegen niet - dat dankzij de Top600 die Eberhard van der Laan heeft doorgezet, die er dankzij zijn gedrevenheid is gekomen, de criminaliteit in Amsterdam significant is gedaald.

Hij was zeer geliefd en heeft wat dat betreft de mensen dichter bij elkaar gebracht in Amsterdam. Hij wist bestuurlijk van aanpakken. Hij kon daarin ook op hoog niveau schakelen. Anderzijds kon hij, als het op de straat aankwam, heel goed met de gewone mensen overweg. Dat voelden de mensen aan.'

Eric Wiebes, staatsecretaris Financiën, VVD, voormalig raadslid:

‘In de raad toonde Van der Laan zich een geslepen politicus, die er niet voor terugschrok een valstrik op te zetten voor zijn tegenstanders’

'Wat opviel is dat hij zich daarbij niet liet leiden door partijvoorkeuren. In zijn raadsperiode stond hij dichter bij een VVD’er als Anne Lize van der Stoel dan bij menig partijgenoot.

Als burgemeester kon hij het ook prima vinden met een VVD’ er zoals ik of GroenLinkser Maarten van Poelgeest. Als ze maar hielpen aan het oplossen van problemen voor de stad van zijn hart. Van der Laan was, waar het om veiligheid ging, een VVD-burgemeester.’

Martin Sommer, politiek commentator de Volkskrant

‘Van der Laan voldeed aan de regels van écht leiderschap: risico's nemen, je niet op de verkiezingsstrategen richten maar je eigen plan trekken’ 

‘Het gaat niet om compromissen. Natuurlijk moet elke politicus die sluiten. Het gaat om de harde pizzabodem daaronder. Ik noem het ouderwetse deugdzaamheid in de politiek.’

Derk Sauer, mediaondernemer in Rusland:

‘Poetins leiderschap is eigenlijk in alles het omgekeerde van dat van Eberhard’

‘Niet toevallig was Van der Laan de enige burgemeester ter wereld die ooit weigerde Poetin te begroeten. Dat was bij het staatsbezoek in 2013, toen Rusland net een anti-homowet had aangenomen. Op het Amsterdamse stadhuis wapperde toen fier de regenboogvlag.’

Leestip!

Beeld: Getty Images