Een werknemer die de Nederlandse taal goed beheerst, communiceert beter. Dat moge duidelijk zijn. En dat een lage taalvaardigheid negatieve gevolgen heeft voor zowel de (veiligheid van de) werknemer als het bedrijf ook. Aan laaggeletterdheid valt echter iets aan te doen, mits het probleem gezien en niet onderschat wordt. 

Laaggeletterde, maar wel geschoolde werknemers

En daar wringt de schoen, zegt Stichting Lezen en Schrijven. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het aantal laaggeletterden hoger is dan gedacht.

  • Ons land telt 2,5 miljoen laaggeletterden en dit aantal blijft stijgen. En dat terwijl de gemiddelde schatting ligt op circa 600.000 mensen, ruim vier keer lager dan de daadwerkelijke 2,5 miljoen volwassenen.
  • Laaggeletterden zijn mensen ouder dan 16 jaar die moeite hebben met taal, rekenen en/of digitale vaardigheden. Ze kúnnen wel lezen en schrijven, maar beheersen niet het gewenste niveau om goed te kunnen functioneren in de Nederlandse maatschappij. Het minimaal vereiste taalniveau daarvoor is eindniveau vmbo of niveau mbo-2/3.
  • Bijna 40 procent van alle minder-taalvaardigen heeft een vmbo- of mbo 1-diploma.
  • Ongeveer tien procent heeft een afgeronde opleiding mbo 2, 3 of 4.
  • Anders dan vaak wordt gedacht is laaggeletterdheid niet hetzelfde als dyslexie of analfabetisme.
  • Het gaat niet alleen om mensen met een migrantenachtergrond. In tegenstelling: de meerderheid is van Nederlandse afkomst.
  • Laaggeletterden komen gemakkelijk in de problemen omdat overheid, zorginstellingen en andere instanties vaak te ingewikkeld taalgebruik toepassen. Zij hebben ook moeite met alledaagse zaken als facturen begrijpen, formulieren invullen, reizen met het ov, pinnen en digitaal betalen.

Waarom is investeren in taal een must (en een plicht) op de werkvloer?

Laaggeletterdheid is ten eerste een veiligheidsrisico op de werkvloer.  Uit onderzoek (o.a. Stichting van de Arbeid) blijkt namelijk dat 5 tot 10% van de arbeidsongevallen een direct gevolg is van een matige of slechte beheersing van taal. Op grond van de Arbowet dien jij als werkgever dan ook maatregelingen te treffen bij taalgerelateerde veiligheidsrisico’s. 

En er zijn nog meer redenen om te investeren in taal. 

Minder-taalvaardige werknemers

  • missen mogelijk informatie,
  • begrijpen minder goed de werkinstructies,
  • lopen vaker een veiligheidsrisico,
  • zijn minder zelfredzaam,
  • minder sociaal actief,
  • minder gezond.

Mede hierdoor

  • kunnen zij zichzelf minder goed ontplooien in hun werk,
  • zijn zij minder goed in staat scholing te volgen en dit met een positief resultaat af te ronden,
  • begrijpen zij (vaak) veiligheidsinstructies niet. 

investeren-in-taal-laaggeletterdheid

Investeren in taal is ook goed werkgeverschap

Ondernemers die investeren in taal tonen zich een goed werkgever. Beheersen jouw medewerkers de Nederlandse taal goed dan levert dat jou als werkgever en je bedrijf veel voordelen op. Een betere beheersing van het Nederlands kan bijvoorbeeld leiden tot:

  • hogere productiviteit en kwaliteit
  • meer veiligheid
  • lager ziekteverzuim
  • meer doorgroeimogelijkheden
  • flexibeler inzetbaarheid
  • betere omgang met klanten 

Leestip!
Waarom iedereen beter wordt van opleiden

Investeren in laaggeletterdheid bespaart jaarlijks 1 miljard euro

Uit onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PwC) blijkt overigens dat laaggeletterdheid niet alleen jou als bedrijf, maar de Nederlandse samenleving geld kost. En wel jaarlijks bijna 1 miljard euro. De laaggeletterden zelf betalen veel, omdat zij minder verdienen en zich minder kunnen inzetten in de samenleving (verminderde productiviteit). Hogere gezondheidskosten, kosten voor uitkeringen en gemiste belastinginkomsten zijn daarnaast de grootste kostenposten.

Investeren in taal doe je zo

Maar hoe doe je dat nou: investeren in taal en wat gaat dat jou als werkgever kosten? Natuurlijk sta je er niet helemaal alleen voor. Er zijn voor werkgevers verschillende mogelijkheden om taal op de werkvloer te stimuleren en te realiseren.

 

#1 Zelfstudie faciliteren

Een van de mogelijkheden om de Nederlandse taal te leren is zelfstudie. Als werkgever kun je daarbij helpen door je medewerker een rustige plek aan te bieden. Met bijvoorbeeld een computer. Collega’s of andere taalvrijwilligers kunnen mogelijk helpen bij het leren en met het oefenen. Zij kunnen hun Nederlands lerende collega enthousiasmeren en stimuleren. 
Voorbeeld: voorbeelden van zelfstudie vind je op: oefenen.nl
Doelgroep: burgers die via zelfstudie een hoger taalniveau willen bereiken.
Kosten: Voor individuele burgers is zelfstudie gratis. Voor bedrijven die willen werken met groepen en om deelnemers/medewerkers te kunnen begeleiden is een licentie nodig voor een van de twee professionele accounts. Deze maken het mogelijk deelnemers te begeleiden en te volgen, materialen klaar te zetten, toegang te krijgen tot ondersteunend materiaal, het toevoegen van eigen materialen of het maken van eigen leerroutes. Zie bijvoorbeeld: etv.nl en naarnederland.nl

#2 Taalvrijwilligers inzetten

Taalvrijwilligers kunnen een belangrijke steun zijn bij het leren van de Nederlandse taal aan je medewerkers. Dat kunnen collega’s zijn, maar natuurlijk ook mensen van buitenaf. 
Doelgroep: op de site hetbegintmettaal.nl kunnen anderstaligen een taalmaatje zoeken dat hen ondersteunt met het leren van Nederlands. Als werkgever kun je ook contact opnemen met hetbegintmettaal.nl over de inzet van taalvrijwilligers. 
Kosten: Vrijwilligers kunnen gratis ondersteunend materiaal downloaden: 'Spreektaal'. Spreektaal bestaat uit verschillende modules en is bedoeld voor beginnende en iets gevorderde sprekers van het Nederlands.

#3 Cursus promoten

Cursus: Taalwerkt.nl
Doelgroep: Taalwerkt.nl is bestemd voor werkgevers en werknemers die informatie zoeken over (de aanpak van) taalproblemen en/of laaggeletterdheid op de werkvloer. 
Als werkgever kun je verschillende hulpmiddelen downloaden voor het introduceren van taalonderwijs voor je werknemers. Denk aan een plan van aanpak en een taalmeter. Ook vind je hier informatie over mogelijke financiering. 
Aanmelden: Werkgevers kunnen werknemers aanmelden voor een taalcursus via de site taalwerkt.nl. Werknemers kunnen, via de bel-me-nu knop op de site, zich laten informeren over een cursus in de buurt. Zij kunnen ook zelf op zoek gaan naar een cursus via www.taalzoeker.nl, dit is een online en landelijk dekkend overzicht van scholingsmogelijkheden op het gebied van lezen, schrijven, spreken, luisteren, rekenen en digitale vaardigheden van zowel formele als non-formele aanbieders.

Cursus: Ikwilinburgeren.nl
Dit is een zoekmachine waarmee burgers een taalaanbieder met het kwaliteitskeurmerk Blik op Werk (Alle werkgevers die ervoor zorgen dat mensen weer maatschappelijk meedoen, betaald werk vinden, een eigen onderneming opstarten, van werk naar werk gaan, gezond aan het werk kunnen blijven en inburgeringscursussen volgen, komen in aanmerking voor het Keurmerk) kunnen vinden. Men kan zoeken op locatie en soort aanbod (groepslessen, individueel, niveau).
Doelgroep: inburgeraars of burgers die een taalcursus zoeken met een keurmerk Blik op Werk. 
Kosten: Werkgevers en werknemers hoeven de taalcursussen niet helemaal zelf te financieren. Veel branches hebben een opleidings & ontwikkelingsfonds (O&O), scholingsfonds of sectorfonds dat bijdraagt in bepaalde scholingskosten. Soms worden hier taalcursussen uit gefinancierd. Inburgeringsplichtigen en Europese migranten die vanaf 2013 in Nederland zijn kunnen gebruik maken van de sociale leenfaciliteit van de Wet inburgering. Zie hiervoor inburgeren.nl. Voorwaarde is, dat zij een cursus volgen bij een cursusinstelling met een Blik op Werk keurmerk. Bekijk voor nog meer mogelijkheden: taalwerkt.nl

Leestip!
Je personeel online opleiden pak je zo aan
 

#4 Taal op jouw werkvloer: Neem deel aan activiteiten

Wil je extra aandacht besteden aan taal op de werkvloer? De maand september, met het Festival van het Leren en de Week van de Alfabetisering, is hiervoor een uitgelezen kans.
Tijdens De Week van de Alfabetisering van 4 t/m 10 september wordt via inspirerende activiteiten laaggeletterdheid onder de aandacht. Zo wordt er een Goede Daden winkel geopend waar je betaalt met een goede daad die met lezen, schrijven en/of rekenen te maken heeft.
Ook worden workshops georganiseerd, waarbij het herkennen van laaggeletterdheid door intercedenten en HR-managers van inlenende bedrijven centraal staat.
Verder staan op de site weekvandealfabetisering.nl leuke activiteiten die je als bedrijf kunt ondernemen. Wat dacht je bijvoorbeeld van het organiseren van een lezing of gesprek met taalvrijwilligers tijdens een taallunch? Of organiseer een Letterlunch of ABC-diner en ga eens na hoeveel mensen er beter zijn in eten dan in spellen.

Aan de slag om laaggeletterdheid op de werkvloer aan te pakken? Samen met een HR Adviseur van Unique ontdek je de mogelijkheden en zet je de verandering op jouw eigen wijze in gang. Meer informatie of een advies op maat? Bel dan gratis met 0800-280 00 00 of stel direct je HR vraag. Wij nemen binnen één werkdag contact met je op.

Beeld: Getty Images