Beeld: Getty Images

Tijdens het EK-voetbal was het een terugkerend onderwerp van gesprek: Leidt teamspel nog wel tot het gewenste resultaat? Columnist Hugo Borst meende van niet: Hij pleit, in de lijn van het KNVB Masterplan ‘De Winnaars van Morgen’ voor de individuele actie. Want Nederlandse voetbalclubs spelen al jaren weinig klaar in Europa en Oranje miste niet voor niets het EK in Frankrijk. Het Masterplan is erop gericht om individueel vaardigere voetballers op te leiden. Wat als we die filosofie doorvertalen naar de werkvloer? 

Teamwork als norm voor succes 
Er zijn honderden, zo niet duizenden managementboeken geschreven over teamwork, ook voor wetenschappers is ‘het teambelang’ een gewillig onderwerp. Teamwork lijkt zo langzamerhand de norm voor succes. Bedrijven structureren werkzaamheden grootschalig in teamverband; want: goed voor de medewerkerstevredenheid en effectiviteit. En de gedachte erachter is ook echt niet zo gek: een en een is immers twee. In de voetballerij worden daar nu vraagtekens bij gezet. Ook op de werkvloer zouden we onszelf best vaker de vraag mogen stellen: in hoeverre leidt teamwork echt tot betere prestaties? Uit onderzoek (masterscriptie) van Janna van den Munckhof blijkt onder andere dat teamwork prestaties gemiddeld maakt. Ofwel: je echte toppers helpen de massa bijna nooit omhoog, de massa haalt de prestaties van jouw high potential omlaag. Haar advies: weeg af of je zulke talenten niet wat vaker op individuele taken zou moeten inzetten. Want: een optimale combinatie van teamwork en individueel werk kan weleens het verschil gaan maken. Wat kunnen wij leren van het Masterplan van de KNVB?

#1 Stop het samenwerken om het samenwerken


Pak het eindeloze gebrei aan. Weg met het passen, passen, passen om het passen (vervang passen door samenwerken om het samenwerken en je zult het euvel herkennen). Vanaf de pupillen moeten spelers weer gaan pingelen. En tegenstanders leren uitspelen in duels 1 tegen 1. Wat doen PSV en Ajax als ze in wedstrijden behoefte hebben aan aanvallers die iets kunnen forceren in de kleine ruimte? Dan stellen ze Gaston Pereiro en Amin Younes op. Twee in het buitenland opgeleide pingeldozen die door hun specifieke talent in hun eentje sneller resultaat kunnen bereiken.

#2 Kies voor specialisten met generalistische trekken


De bondscoach Danny Blind loopt vast wanneer hij speurt naar een jonge opvolger voor Arjen Robben. Er blijkt slechts één speler die precies zo'n zelfde slalomactie van binnen naar buiten in huis heeft: Steven Berghuis, een wisselspeler van Watford. Ook Guus Hiddink die bij Oranje een trainingsoefening deed met alleen middenvelders, klaagde over de eenheidsworst aan spelers in het elftal: vooral middenvelders die allemaal het balletje in de voet komen vragen. En dan eindeloos gaan passen en rondspelen. Het voetbal (lees de werkvloer) van de toekomst vraagt om veel meer dan dat: Het vraagt op elke positie om spelers (werknemers) die multifunctioneel zijn opgeleid. Vrijvertaald naar de werkvloer: zorg voor een team van specialisten met generalistische trekken. De specialist is expert in zijn vakgebied, de generalist is gespecialiseerd in de breedte (helikopterview) en zijn toegevoegde waarde is net zo groot als die van een hoogopgeleide specialist. Door hun overzicht kunnen generalisten verbanden tussen verschillende specialisaties herkennen. Hierdoor geven ze sturing aan en zicht op complexe zaken. 

#3 Ga op zoek naar creatief talent


Creativiteit zit van oudsher in onze (voetbal)cultuur. Vroeger zag je ze vaker op het veld: creatieve middenvelders die met hun rug naar het doel worden aangespeeld, die in één beweging op techniek kunnen wegdraaien zoals bijvoorbeeld Ronald de Boer dat vroeger kon. Zelfs backs zijn in staat 1 tegen 1 een man uit te spelen. Het masterplan pleit voor meer creatief spel. Op de werkvloer kun je je mensen meer uitdagen door het geven van een complexe opdracht die ze zelf moeten oplossen. Zo zetten ze hun brein onder druk en zoeken ze onbewust naar oplossingen. Uitdagingen stimuleren de hersenen en kunnen uiteindelijk tot nieuwe ideeën leiden.

#4 Verbeter skills niet alleen door opleiding maar pak ook mentaliteit aan


Het Masterplan gaat niet alleen over het verbeteren van (technische) vaardigheiden. Ook de fysieke ontwikkeling (vitaliteit) en het kweken van meer winnaarsmentaliteit zijn speerpunten. De KNVB en de clubs willen blijven uitgaan van de bouwstenen die Rinus Michels ooit formuleerde voor het herkennen en ontwikkelen van talent: techniek, (spel)inzicht en communicatie. Daar worden nu fysieke kracht en winning-mindset aan toegevoegd. Dit om bij te blijven in de slag met het buitenland (je concurrent).

Op de hoogte blijven? Meld je aan voor onze nieuwsbrief