HET ENNEAGRAM

Wat het is: In het oude Grieks betekent ‘ennea’ negen. Dat is dan ook precies het aantal persoonlijkheidstypes waar het enneagram mee werkt, zoals: de Perfectionist, de Gever, de Succesvolle werker, de Romanticus, de Waarnemer, de Loyalist, de Levensgenieter, de Baas en de Bemiddelaar. 
Wanneer je het gebruikt: om meer inzicht te krijgen in de type mensen in je team. Dat het enneagram ook aangeeft hoe de verschillende types zich in bepaalde werksituaties gedragen, komt goed van pas bij het samenstellen van een team en het bevorderen van de onderlinge samenwerking.
Kanttekening: de oorsprong van het enneagram is onduidelijk. Er gaan geruchten dat het model gebaseerd is op een duizenden jaren oude methodiek uit het verre oosten. Die mystiek maakt het voor sommigen extra interessant. Ondertussen klinkt uit wetenschappelijke hoek kritiek. Zo benadrukt Willem Hofstee, emeritus hoogleraar psychologie, dat het enneagram geen serieus wetenschappelijk model is. Hij noemt het zelfs ‘beunhazerij’.

DE TEAMROLLEN VAN BELBIN

Wat het is: Een model met negen categorieën met soms cryptische termen. Zo wordt de introverte creatieveling die out of the blue met een briljant idee kan komen ‘De Plant’ genoemd. Duidelijk een ander type dan ‘De Voorzitter’, een neutrale organisator die vrij sterk en dominant is en die zich richt op het behalen van gezamenlijke doelen. 
Wanneer je het gebruikt: als kwaliteitstool binnen een team. De verschillen in kwaliteit zijn juist een kracht, benadrukt Belbin, want zo kunnen teamleden elkaar aanvullen. Dat werkt overigens alleen als dat op een respectvolle manier gebeurt. Managers die het als een beoordelingstool willen gebruiken, zullen merken dat sommige teamleden het dan juist lastiger gaan vinden om de teamrol te tonen die van nature het dichtst bij ze ligt.
Kanttekening: Binnen de wetenschappelijke wereld heerst lichte controverse over de betrouwbaarheid van de Teamrollen van Belbin. Wel lijkt het model een voorspellende waarde op teamniveau te hebben. Tijdens praktijkonderzoek op Henley University College, lukte het Belbin om aan de hand van zijn model te voorspellen welk team een management game zou winnen.

MBTI (MEYERS-BRIGGS TYPE INDICATOR)

Wat het is: Een model dat contrasterende functies tegenover elkaar plaatst: denken tegenover voelen en perceptie (waarnemen) tegenover intuïtie. Het begint met een vragenlijst waarbij de medewerker telkens moet kiezen uit twee opties. Daaronder liggen vieren schalen: Extraversion (E) tegenover Introversion (I), Sensing (S) tegenover Intuition (N), Thinking (T) tegenover Feeling (F) en Judgment (J) tegenover Perception (P). 
Wanneer je het gebruikt: voor coaching van individuen en groepen. In de praktijk zie je dan ook dat deze methode niet alleen wordt toegepast bij het aannemen en coachen van individuele medewerkers, maar ook bij het samenstellen en optimaliseren van teams.
Kanttekening: De helft van de deelnemers krijgt een andere uitkomst als ze de vragenlijst na vijf weken opnieuw invullen. Dat komt omdat de meeste mensen zich qua karaktereigenschappen in de middenzone bevinden. MBTI zegt: je bent of introvert of extravert. Hierdoor geven de uitkomsten een wat karikaturale vertekening. De kans is overigens wel vrij groot dat iemand zich in de uitkomst herkent. Omdat de beschrijvingen van de verschillende types op een positieve en vrij algemene manier worden verwoord. 

DE NEO PI-R (BIG FIVE)

Wat het is: Extraversie, vriendelijkheid, zorgvuldigheid, emotionele stabiliteit en openheid (openstaan voor ideeën). Dat zijn de vijf karaktertrekken waar de Big Five zich op richt. Dat gebeurt aan de hand van een vragenlijst, die niet alleen door de persoon zelf wordt ingevuld, maar ook door iemand anders. In dit model is dat ruimte voor nuances. Naast de uitersten, zoals introvert en extravert, kan de deelnemer ook ergens in het midden uitkomen. 
Wanneer je het gebruikt: voor psychologische onderzoeken. Daarnaast is het een populair hulpmiddel bij studiekeuze, coaching, persoonlijke ontwikkeling en personeelsselectie. Uit onderzoek blijkt dat vooral een meting van de karaktertrekken ‘zorgvuldigheid’ en ‘extraversie’ goed kunnen voorspellen hoe iemand op het werk functioneert.
Kanttekening: Het succes valt of staat met degene die de test afneemt en analyseert. In de praktijk wil het nog weleens voorkomen dat leken ermee aan de slag gaan. In dat geval kunnen verkeerde conclusies worden getrokken en kan bijvoorbeeld de meest geschikte kandidaat naar huis worden gestuurd.

Op de hoogte blijven? Registreer dan hier en ontvang elke twee weken de nieuwsbrief van People Business in uw mailbox.