Beeld: Getty Images

De Belastingdienst gaat verder met haar voorlichtingscampagne in het kader van de Wet DBA en heeft 25 vragen en antwoorden over de VAR gepubliceerd. Peoplebusiness maakte een selectie van de acht meest relevante vragen voor werkgevers:
 

#1 Wat gaat er veranderen?

Vanaf 1 mei vervalt de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR). Ter vervanging van de VAR kunnen opdrachtgevers en zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) – als zij dat willen – een modelovereenkomst gebruiken om vooraf zekerheid te hebben over de voorgenomen arbeidsrelatie en zo te weten dat er geen sprake is van een dienstbetrekking. Als opdrachtgever weet je dan zeker dat je geen loonheffingen hoeft in te houden en te betalen. De wijzigingen staan in de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). In samenwerking met belangenorganisaties stelt de Belastingdienst hiervoor een stelsel van modelovereenkomsten op. Ook beoordeelt de Belastingdienst overeenkomsten van branches, opdrachtgevers of hun intermediairs en individuele opdrachtnemers. De modelovereenkomsten zijn op www.belastingdienst.nl te vinden. Als opdrachtgevers en zzp’ers in de praktijk ook conform de modelovereenkomsten werken, hebben zij de gewenste zekerheid over de loonheffingen vooraf voor een periode van 5 jaar. Voor de duidelijkheid: partijen hoeven uiteraard geen gebruik te maken van een modelovereenkomst. Net als de VAR is deze niet verplicht. De DBA herstelt de balans in verantwoordelijkheid tussen opdrachtgevers en zzp’ers en stelt de belastingdienst in staat te handhaven. Daarnaast verlaagt het de administratieve lasten voor zzp’ers en hun opdrachtgevers.
 

#2 Wanneer gaat de wet DBA in en is er een overgangsperiode? 

De wet gaat op 1 mei 2016 in. Dus met ingang van 1 mei 2016 wordt de VAR afgeschaft. Om alle partijen aan het nieuwe systeem van modelovereenkomsten te laten wennen, geldt er een transitieperiode tot 1 mei 2017.De overgangsperiode bestaat uit 2 delen: de voorbereidings- en implementatiefase. In geval van grove schuld of opzet met het oog op het ontduiken van loonheffingen (schijnconstructie ZZP) zal de Belastingdienst repressief handhaven.

Voorbereidingsfase
Deze fase loopt tot 1 mei 2016. De focus ligt in deze periode op het geven van voorlichting. Zo ontvangen alle VAR-houders binnenkort een brief van de Belastingdienst over de DBA en organiseert de Belastingdienst de komende tijd chatsessies met zzp’ers en webinars voor zzp’ers en opdrachtgevers. Ook is er informatie beschikbaar via www.belastingdienst.nl, het Ondernemersplein en sociale media.

De Belastingdienst werkt nauw samen met belangenorganisaties om gezamenlijk de voorlichting over DBA vorm te geven, bijvoorbeeld door middel van voorlichtingsbijeenkomsten. Daarnaast worden de laatste algemene modelovereenkomsten gepubliceerd voor bemiddeling bij de al bestaande modelovereenkomsten. Uiteraard blijft het wel mogelijk om (sectorale) overeenkomsten aan de Belastingdienst voor te leggen. Deze zullen worden beoordeeld en, indien mogelijk, bij de modelovereenkomsten op de site van de Belastingdienst worden gepubliceerd. 

Implementatiefase
De implementatiefase loopt van 1 mei 2016 tot 1 mei 2017. Dit ruime tijdvak geeft opdrachtgevers en opdrachtnemers voldoende tijd en gelegenheid om hun werkwijzewaar nodig aan te passen. Tijdens de implementatiefase zal de Belastingdienst toezicht houden, voorlichting geven en een helpende hand bieden. Ook worden in deze fase in principe geen repressieve maatregelen genomen, wel worden overduidelijke gevallen van fraude aan gepakt.
 

#3 Moeten opdrachtgevers en zzp’ers alles voor 1 mei 2016 geregeld hebben?

Nee, tot 1 mei 2017 geldt een implementatietermijn. Opdrachtgevers en opdrachtnemers zullen – waar nodig – wel hun werkwijze moeten aanpassen, omdat de VAR per 1 mei 2016 wordt afgeschaft. Voor de eventuele aanpassingen in de werkwijze van opdrachtgevers en opdrachtnemers geldt een implementatietermijn tot 1 mei 2017. In deze periode houdt de belastingdienst wel toezicht, maar vooral in de vorm van voorlichting over de nieuwe werkwijze en het bieden van een helpende hand bij de implementatie. Er geldt wel een inspanningsverplichting. Dit betekent dat opdrachtgever en opdrachtnemer actief bezig moeten zijn de arbeidsrelatie zodanig feitelijk vorm te geven dat er buiten dienstbetrekking wordt gewerkt. Tenminste: als partijen dat ook willen. 
Let wel: deze periode geldt alleen voor omzetting VAR naar modelovereenkomst voor echte ZZP constructies. Schijnconstructies worden al per 1 mei a.s op geen enkele wijze geaccepteerd door de Belastingdienst en zullen ook met terugwerkende kracht gecontroleerd, en bij verkeerde toepassing beboet worden door de Belastingdienst.  
 

#4 Legaliseert de DBA schijnzelfstandigheid?

Met de VAR kan de belastingdienst niet handhaven op schijnzelfstandigheid. Als het bestaat, kan het niet worden aangepakt. In het nieuwe systeem kan de belastingdienst wel handhaven. Dan wordt schijnzelfstandigheid niet gelegaliseerd, maar juist aangepakt.

#5 Wat betekent de nieuwe wet voor zelfstandigen en bedrijven?

Met de nieuwe wet DBA is meer helderheid over de voorwaarden waaronder een zelfstandige kan werken. Als er wordt gewerkt volgens een modelovereenkomst die door de belastingdienst is opgesteld of beoordeeld, dan hoef je als opdrachtgever geen loonheffingen in te houden en te betalen. Een zelfstandige is dan niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen (WW, ZW en WIA). Hij krijgt dus geen uitkering als hij werkloos, ziek of arbeidsongeschikt wordt. Het werken volgens een modelovereenkomstzegt alleen iets over de loonheffingen en niet over het ondernemerschap van een zelfstandige.
 

#6 Hoe zit het met de verdeling van verantwoordelijkheden tussen zzp’ers en bedrijven als er toch sprake blijkt van een dienstbetrekking?


Als de belastingdienst bij een opdrachtgever vaststelt dat een arbeidsrelatie een dienstbetrekking is, dan heeft dat fiscale gevolgen. In die situatie is het mogelijk dat de belastingdienst een naheffingsaanslag loonheffingen opleggen aan de opdrachtgever. De opgelegde loonbelasting/premie volksverzekeringen kan de opdrachtgever/werkgever op de opdrachtnemer/ werknemer verhalen.
De belastingdienst kan de loonbelasting/premie volksverzekeringen bij de opdrachtnemer/werknemer als voorheffing verrekenen bij zijn aangifte inkomstenbelasting. De opdrachtnemer/werknemer is in deze situatie doorgaans ook verzekerd voor de werknemersverzekeringen. De werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw) kan je als opdrachtgever niet verhalen op de opdrachtnemer/werknemer. Als blijkt dat er toch sprake is van een dienstbetrekking, dan kan de opdrachtnemer zijn positie als fiscaal ondernemer verliezen. Dit betekent dat hij dan geen recht meer heeft op ondernemersfaciliteiten zoals de zelfstandigenaftrek en de oudedagsreserve.
 
 
#7 Ik wil de brief waarin staat dat de VAR van mijn opdrachtnemer voor 2014 of 2015 geldig blijft totdat de nieuwe wet- en regelgeving in 2016 ingaat. Ben ik zonder deze brief niet gevrijwaard?

Alle VAR's voor 2014 en 2015 zijn geldig totdat de nieuwe wet- en regelgeving op 1 mei 2016 ingaat en zolang het soort werk en de omstandigheden en voorwaarden waaronder je opdrachtnemer het werk uitvoert, niet veranderen. Je hebt deze brief niet nodig.
 
 
#8 Hoe weet je of een overeenkomst al door de belastingdienst is beoordeeld?
Als de belastingdienst een overeenkomst heeft beoordeeld, heeft het een kenmerk (nummer). Twijfelt je opdrachtnemer ondanks het nummer nog steeds, dan kan hij of zij het nummer van de overeenkomst naar de belastingdienst e-mailen: alternatiefvar@belastingdienst.nl