We doen het allemaal bij onze toekomstige medewerkers: cv’s scannen op opleiding, ervaring en vaardigheden. Ook tijdens sollicitatiegesprekken vragen we vooral naar wat de medewerker kan en heeft gedaan als het om werk gaat. “Gevaarlijk” vinden twee Australische onderzoekers nu. In The Telgraph en op Nu.nl lezen we dat ze hebben ontdekt dat 21 procent van de Amerikaanse medewerkers met een seniorfunctie psychopathische trekken vertoont. Een percentage dat overeenkomt met het aantal bij gevangenen. 

Screenen op psychopathische trekken


De uitkomsten zijn volgens de onderzoekers een bewijs dat bedrijven hun sollicitatieprocedures moeten verbeteren. Er zou te veel gefocust worden op de vaardigheden van een persoon, in plaats van op de persoonlijke kenmerken. De onderzoekers willen werkgevers helpen met het screenen van potentiële kandidaten met psychopathische trekken. Dan kan dit probleem geïdentificeerd worden in de toekomst en komen mensen met psychopathische trekken niet terecht in functies waar je ze niet hebben wilt.

psychopathisch gedrag medewerkers herkennen checklist

Psychopathisch gedrag  herkennen


Maar wat zijn deze trekken? Als je De Hare checklist psychopathy (PCL-R) hanteert, een checklist die wereldwijd gebruikt wordt om psychopaten te herkennen, kom je uit op een aantal psychopathische eigenschappen* die betrekking hebben op zijn of haar houding in werk. Ook is het aardig om kandidaten in sollicitatiegesprekken checkvragen** te stellen waarmee je meer inzicht krijgt in de (al dan niet psychopathische) karaktertrekken van je toekomstige medewerker. Zorg wel dat de vragen die je stelt relevant zijn voor het werk dat hij of zij moet gaan doen en controleer welke vragen ongepast zijn tijdens een sollicitatie.


11 psychopathische eigenschappen en checkvragen:



#1 Agressief en narcistisch


Het prototype psychopaat is glad in zijn praatjes en oppervlakkig in contact met anderen. Psychopaten vertellen vaak sterke verhalen en proberen zich beter voor te doen dan ze zijn, waarbij ze vaak wel charmant overkomen. Ze hebben een sterk opgeblazen gevoel van eigenwaarde. Het zijn opscheppers die een veel te positieve inschatting hebben van hun talenten en vaardigheden.

Checkvraag:

Wat is de belangrijkste factor van jouw succes, en waarom? Welke innovatie was het gevolg van jouw initiatief? En hoe heb je anderen ervan overtuigd dat jouw innovatie goed was? 


#2 Pathologisch leugenaar

Psychopaten zijn notoire leugenaars die er meestal geen enkele moeite mee hebben als ze worden betrapt op een leugen. Ze hebben overal een excuus of reden voor en willen nog weleens iets op 'erewoord beloven', ook al blijkt dat erewoord haast nooit wat waard te zijn.

Checkvraag:

Vertel me eens over je leven? Vertel eens waarom je die keuzes hebt gemaakt in je leven tot nu toe?

 

#3 Bedrieger en manipulator


Het prototype psychopaat manipuleert en bedriegt anderen, en besteedt daarbij geen aandacht aan wat dat voor hen betekent. Ze vertonen daarbij nogal eens crimineel gedrag in de vorm van bijvoorbeeld fraude en verduistering, en niet-crimineel gedrag in de vorm van overspel en het aftroggelen van geld van familieleden.
 

Checkvraag:

Is het doordrukken van (bedrijfs)belangen ten koste van die van een collega/ander voor jou aanvaardbaar? 

#4 Wars van berouw of schuldgevoel


Psychopaten kennen geen schuldgevoelens of spijt over de dingen die ze anderen aandoen. Ze kunnen zeggen dat het slachtoffer het verdiende of dat het slachtoffer eigenlijk niets bijzonders is aangedaan.

Checkvraag:

Wat is sociaal gezien je laatste blunder? Waar heb je spijt van en waarom? 


#5 Koud en ongevoelig


Psychopaten komen op anderen over als koud en ongevoelig. Hun 'emoties' doen vaak aan als dramatisch, kortstondig en onecht.
 

Checkvraag:

Waar word je gelukkig van? En wat zou je het liefst doen als jij het voor het zeggen had?

#6 Empathie-loos


In al hun gedragingen en meningen tonen psychopaten weinig respect voor de rechten, gevoelens en het welzijn van anderen. Ze beschouwen andere mensen als potentiële slachtoffers die te manipuleren zijn en beschouwen zichzelf als de belangrijkste persoon die er is.

Checkvraag:

Hoe zou je beste vriend of vriendin jou beschrijven? En als ik daarna je vader of moeder dezelfde vraag stel, wat zou die mij dan vertellen?
 

#7 Ongevoelig voor verantwoordelijkheid 


Ze zijn niet in staat of niet bereid om de verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedragingen. Het zijn altijd anderen die de schuld krijgen en anders is er wel een alternatief excuus te vinden.

Checkvraag:

Hoe ga je om met collega’s die commentaar hebben op jouw manier van leidinggeven? En ben je bereid iets met die feedback te doen?


#8 Sociaal afwijkend


Psychopaten hebben behoefte aan prikkels. Hun behoefte aan stimulatie is groot en ze hebben een ongebruikelijk sterke afkeer van verveling. Ze leiden doorgaans een snel leven met veel risicogedrag en experimenten met drugs, en vinden dat werk en langdurende relaties saai en vervelend zijn.

Checkvraag:

Verveel je je wel eens (werk én privé)? Hoe vul je die (lege) momenten in? 


#9 Gebrekkige beheersing van gedrag

Kenmerkend is dat ze vaak opvliegend zijn en zich slecht kunnen beheersen. Op mislukkingen, kritiek en frustraties reageert een psychopaat vaak met geweld, scheldpartijen of bedreigingen. Dit kan even snel ophouden als het is begonnen.
 

Checkvraag:

Waar kun jij je kwaad om maken? Wanneer was je voor het laatst boos op iemand? Hoe reageerde je?

#10 Dag tot dag-levers


Psychopaten hebben geen plannen of doelen voor de lange termijn. Ze leven van dag tot dag en veranderen hun plannen continu, en storen zich er niet aan dat hun leven vrij inhoudsloos is.

Checkvraag:

Hoe zie je jezelf over vijf jaar? En als je terugblikt op de afgelopen vijf jaar; zijn je wensen en plannen uitgekomen?  

 

#11 Extreem impulsief


Psychopaten gedragen zich vaak uitermate impulsief, zonder echt stil te staan bij de voors en tegens van hun gedrag. Relaties worden nogal eens beëindigd, banen worden opgezegd en ze verhuizen, zonder anderen daarover te informeren en zonder dat de beslissing goed is overdacht.

Checkvraag:

Als je moét kiezen, ben je dan A. Weloverwogen? of B. Impulsief? Geef hierbij twee voorbeelden in relatie tot werk en in relatie tot je privésituatie. 


*Het is niet de bedoeling dat je met deze checklist medewerkers of sollicitanten écht gaat beoordelen. Alleen gekwalificeerde psychologen en psychiaters kunnen met de checklist een betrouwbare diagnose stellen. De checklist is vooral bedoeld om een helder beeld van de karaktertrekken van een psychopaat te geven.

**De hier genoemde checkvragen zijn puur ter indicatie en inspiratie voor een meer persoonlijk (sollicitatie)gesprek. De antwoorden helpen je om een beter beeld te vormen van iemands persoonlijkheid, ontwikkeling en drijfveren. Op basis van de antwoorden kunnen uiteraard geen diagnoses worden gesteld.

Beeld: Getty Images